Miskraam

Hier vind u voorlichting over een (dreigende) miskraam. Deze is bedoeld om u en uw partner meer informatie te verschaffen over bloedverlies of een miskraam in de vroege zwangerschap. Heeft u na het lezen hiervan nog vragen en wenst u verdere begeleiding, neem dan gerust contact op met de dienstdoende verloskundige.

De miskraam
Een miskraam, ook wel een (spontane) abortus genoemd, komt regelmatig voor. Misschien vaker dan u denkt of in uw omgeving heeft gehoord van vrienden of familie. Schroom niet om steun te zoeken in uw omgeving, want gemiddeld krijgt tenminste 1 op de 7 vrouwen in haar vruchtbare periode te maken met een miskraam. 
Het kan zijn dat u al informatie van de verloskundige heeft gekregen over de mogelijke miskraam. Misschien heeft u iets vaginaal bloedverlies of merkte u nog niets en is na het maken van de echo verteld dat uw kindje niet meer leeft (missed abortion). Het kan ook zijn dat er tijdens de echo alleen vocht, maar geen kindje zichtbaar was in de baarmoeder (windei of blighted ovum) of daarbuiten (EUG of buitenbaarmoederlijke zwangerschap), terwijl dit volgens de berekende zwangerschapsduur nu wel te zien had moeten zijn. 

Het krijgen van een miskraam is voor iedere vrouw met een zwangerschapswens emotioneel zwaar. Het kan zijn dat er bij u veel verdriet en onzekerheid wordt opgewekt. 
U was misschien al helemaal gewend aan het idee dat u zwanger was en misschien keek u er al naar uit om (opnieuw) ouder te worden. Toch gaat het dan ineens mis……….

Wat is een miskraam
Een miskraam of spontane abortus is het spontaan optreden van de geboorte van uw kind voor de 16de week van de zwangerschap. U heeft geen invloed op het voorkomen van een miskraam. Ook niet met medicatie of rust.

Oorzaak van een miskraam
In 95% van alle miskramen gaat het om een fout in de aanleg van de zwangerschap. Meestal is er een fout opgetreden tijdens de celdeling na de bevruchting. Het kan zijn dat er helemaal geen vruchtje is ontwikkeld of dat het kindje drager is van een chromosomale of aangeboren afwijking die niet met het leven verenigbaar is. 
In 5% van de miskramen gaat het om een niet goed verlopen innesteling van het kind, een infectie, een afwijkende baarmoedervorm, een vleesboom of ontstaat de miskraam door een onbekende oorzaak. Het is een vorm van natuurlijke selectie door het vrouwelijke lichaam.

Spontaan beloop na het vaststellen van een miskraam
Als er sprake is van helder vaginaal bloedverlies kan het zijn dat de miskraam doorzet. Als de miskraam doorzet heeft u vaak eerst enkele dagen iets vaginaal bloedverlies. Het kan zijn dat u krampen in de onderbuik krijgt en het bloedverlies na een aantal dagen doorzet in meer bloedverlies met eventueel een aantal bloedstolsels. Dit is afhankelijk van de termijn van de zwangerschap waarop de miskraam optreedt (zie verloop miskraam). 
Wanneer op de echo is gezien dat uw kindje niet meer leeft wordt vaak eerst enkele dagen tot 2 weken afgewacht of de miskraam toch spontaan op gang komt. 
Dit is altijd afhankelijk van uw eigen wensen en of afwachten op het spontane doorzetten van de miskraam medisch gezien verantwoord is. Bewezen is dat een spontaan verloop van een miskraam beter is voor de verwerking van het verlies van de zwangerschap. Daarnaast is het afwachten op een spontaan verloop ook medisch gezien beter voor uw eigen lichaam.

Verloop van een miskraam
Over het algemeen komt een miskraam op gang door iets helder vaginaal bloedverlies. Dit is aanvankelijk weinig en kan enkele dagen duren. Zet de miskraam door, dan krijgt u vaak krampen in de onderbuik welke te vergelijken zijn met heftige menstruatiekrampen. De buikpijn ontstaat doordat de baarmoeder gaat samentrekken om het zwangerschapsweefsel uit te stoten. De pijn houdt over het algemeen enkele minuten aan, zakt af en komt later weer terug. Dit kan enkele uren duren. Doordat de baarmoeder gaat samentrekken zal u ook meer helderrood vaginaal bloed verliezen met mogelijk een aantal stolsels. 
Er is een verschil in verloop van de miskraam met betrekking tot de zwangerschapsduur waarop de miskraam optreedt. Hieronder worden de vroege en de late miskraam besproken.

Een "vroege" miskraam
Een vroege miskraam treedt op tussen de 4de en 10de week van de zwangerschap. Het verloopt meestal als een heftige menstruatie. Hierbij komen over het algemeen geen medische handelingen bij kijken en kan daardoor thuis worden afgewacht. Het is belangrijk dat u noteert wat er gebeurt. Wanneer u begeleiding van de verloskundige of arts nodig heeft kan deze terugzien hoe de miskraam is verlopen. Daarnaast kunt u het beloop zelf nog eens teruglezen en hierdoor de tijd nemen om het te verwerken. Wilt u graag dat de verloskundige bij u komt kijken, om bijvoorbeeld te zien of al het zwangerschapsweefsel uitgestoten is, dan kunt u contact opnemen met de dienstdoende verloskundige. Probeer alles wat u verliest op te vangen in een potje of maandverband en bewaar deze op een koele plaats. 
Wanneer de baarmoeder al het weefsel en bloedverlies naar buiten heeft gewerkt zullen de buikkrampen en het bloedverlies afnemen. 

Een groot aantal vrouwen merkt net voor of na het doorzetten van de miskraam dat de zwangerschapsverschijnselen verdwijnen. Het kan ook zijn dat de zwangerschapsverschijnselen als bijvoorbeeld misselijkheid en gevoelige borsten nog enige tijd blijven bestaan. Dit komt doordat het hormoon hCG (welke aangeeft dat u zwanger bent) nog enkele tijd in uw bloed en urine aanwezig zal blijven na het optreden van de miskraam. Hierdoor zal ook de zwangerschapstest tijdens en na het optreden van de miskraam nog enige tijd positief blijven. 

Wat kunt u verliezen:

  • ruim helderrood vaginaal bloed met stolsels tot vuistgrootte
  • soms kunt u het vruchtje onderscheiden. Dit zal maximaal 4cm groot zijn
  • de nageboorte, deze ziet eruit als stevig weefsel met een doorsnede van +/- 6-7cm
  • soms wordt alles compleet geboren. Dan ziet u een rood gekleurd ballonnetje welke gevuld kan zijn met vocht en/of een vruchtje


Hoe weet u dat u alles bent verloren

  • verloopt de miskraam compleet in één keer dan kunt u er zeker van zijn dat uw baarmoeder leeg is
  • soms verliest u alleen stolsels en bloed, zonder het vruchtje met de vruchtzak en de placenta te kunnen onderscheiden. Is de buikpijn zo goed als over en neemt het bloedverlies af tot een menstruatie, dan mag u aannemen dat de miskraam toch compleet was en dat de baarmoeder leeg is 

Een "late" miskraam
Een late miskraam treedt op tussen de 10de en 16de week van de zwangerschap. De miskraam kan als een zeer heftige menstruatie verlopen met erg ruim bloedverlies en flinke buikkrampen. Bij het verloop van de miskraam zijn niet direct medische controles noodzakelijk waardoor het verloop thuis kan worden afgewacht. Het is belangrijk dat u noteert wat er gebeurt. Wanneer u begeleiding van de verloskundige of arts nodig heeft, dan kan deze terugzien hoe de miskraam is verlopen. Daarnaast kunt u het verloop zelf nog eens teruglezen en hierdoor de tijd nemen om het te verwerken. Wilt u graag dat de verloskundige bij u komt kijken, om bijvoorbeeld te zien of het goed gaat en eventueel al het zwangerschapsweefsel uitgestoten is, dan kunt u contact opnemen met de dienstdoende verloskundige. Probeer alles wat u verliest op te vangen in een potje of maandverband en bewaar deze op een koele plaats. 
Schrik tijdens het doorzetten van de miskraam niet van de hoeveelheid bloedverlies. Doordat de miskraam tussen de 10 en 16 weken optreedt kunt u erg ruim vloeien en heeft u grote maandverbanden nodig om al het bloedverlies op te kunnen vangen. Wanneer de baarmoeder al het weefsel en bloedverlies naar buiten heeft gewerkt zullen de buikkrampen en het bloedverlies afnemen. Mocht u tijdens de miskraam veel vloeien ( 2 of meer verbanden vol <15min of het gevoel dat het bloed blijft stromen) neemt u dan dag en nacht contact op met de dienstdoende verloskundige. 

Een groot aantal vrouwen merkt net voor of na het doorzetten van de miskraam dat de zwangerschapsverschijnselen verdwijnen. Het kan ook zijn dat de zwangerschapsverschijnselen als bijvoorbeeld misselijkheid en gevoelige borsten nog enige tijd blijven bestaan. Dit komt doordat het hormoon hCG (welke aangeeft dat u zwanger bent) nog enkele tijd in uw bloed en urine aanwezig zal blijven na het optreden van de miskraam. Hierdoor zal ook de zwangerschapstest tijdens en na het optreden van de miskraam nog enige tijd positief blijven. 

Wat kunt u verliezen

  • erg ruim helderrood vaginaal bloed in combinatie met stolsels tot vuistgrootte
  • mogelijk een kindje tussen de 4 en 12cm groot
  • een nageboorte, deze ziet eruit als een stevig stukje weefsel met een doorsnede van +/- 8-12cm
  • soms wordt het gehele zwangerschapsweefsel compleet geboren. Dan ziet u een rood gekleurde ballon, welke gevuld kan zijn met vocht en mogelijk ook het kindje. De kans dat dit voorkomt is klein


Hoe weet u dat u alles bent verloren

  • verliest u duidelijk uw kindje, de vruchtzak en de nageboorte dan kunt u er zeker van zijn dat de miskraam volledig en compleet is verlopen
  • als u het vruchtzakje met het kindje intact verliest en de nageboorte ook wordt geboren kunt u ervan uit gaan dat de miskraam volledig en compleet is verlopen
  • nadat uw baarmoeder helemaal leeg is wordt het bloedverlies en de buikkrampen minder vergelijkbaar met een menstruatie
  • naarmate de miskraam later plaats vindt heeft u meer kans dat de nageboorte niet spontaan komt, neem bij twijfel en vragen altijd contact op met de dienstdoende verloskundige

Pijnstilling
Een warme kruik of een warme douche kan verzachtend en ontspannend zijn voor de hevige buikkrampen. Wanneer dit niet helpt mag u ook pijnstilling voor de buikkrampen gebruiken. Het liefst maakt u gebruik van Paracetamol 500mg. Hiervan mag u er zes per 24 uur innemen. Bij voorkeur 3x daags 2 tabletten van 500mg. Gebruik liever geen Aspirine of Ibuprofen. Deze pijnstillers werken bloedverdunnend waardoor u meer bloed kan verliezen dan nodig is.

Wanneer de miskraam niet spontaan of niet geheel wordt geboren
Mocht er na één tot twee weken nog geen spontane miskraam zijn opgetreden of blijkt de miskraam niet helemaal compleet geboren te zijn, dan wordt u verwezen naar de gynaecoloog. De gynaecoloog zal eerst met een echo kijken wat er nog te zien is in uw baarmoeder en dan samen met u een beleid opstellen. 
Er zijn verschillende medische mogelijkheden om de miskraam of resten van zwangerschapsweefsel volledig te laten verwijderen. 
Ten eerste is er de mogelijkheid om met medicatie (Misoprostol) de miskraam op gang te helpen. Deze medicatie wordt in vorm van kleine tabletjes in uw vagina gebracht en zorgt ervoor dat de baarmoeder gaat samentrekken en het zwangerschapsweefsel wordt geboren. Uit onderzoek is gebleken dat bij ongeveer 10% van de vrouwen deze medicatie niet of onvoldoende werkt en er alsnog voor de tweede optie gekozen moet worden. Namelijk het ondergaan van een curettage. 
Dit is een ingreep waarbij de gynaecoloog onder narcose het zwangerschapsweefsel via de vagina en de baarmoederhals wegzuigt door middel van een soort dun slangetje (vacuümcurette) of wordt verwijdert met een curette. Dit is een soort staafje met een lepeltje die langs de baarmoederwand wordt schraapt om het zwangerschapsweefsel te verwijderen. 
De ingreep duurt ongeveer 10 minuten. Bij een gezonde vrouw is er een zeer klein risico op complicaties tijdens of na de ingreep. Een zeldzaam voorkomende complicatie die na het uitvoeren van een curettage kan ontstaan, is het syndroom van Asherman. Hierbij ontstaan verklevingen aan de binnenzijde van de baarmoeder. Nog zeldzamer is de kans op het ontstaan van een perforatie van de wand van de baarmoeder tijdens de ingreep. Dit heeft meestal geen medische gevolgen voor uzelf, maar dan is na de ingreep langere observatie in het ziekenhuis nodig.

Wat kunt u na een miskraam verwachten?
Als de baarmoeder leeg is kunt u 5 tot 14 dagen blijven vloeien. Dit lijkt echter meer op een menstruatie en verloopt ook zoals u normaal gesproken gewend bent. Uw buik kan echter nog enkele dagen gevoelig blijven. Soms kan het voorkomen dat u tijdelijk last krijgt van uw darmen (obstipatie of diarree) of dat u vermoeid bent. Geef toe aan deze vermoeidheid en neem een tijd rust voor uzelf. Op deze manier hersteld uw lichaam zich sneller. Als u erg slap en/of moe bent helpt het soms om een kruidenelixer van Salus (floradix) of een multi-vitamine te gaan gebruiken. 

Na verloop van tijd zal u uw leven weer oppakken. Iedere vrouw doet dat op haar eigen manier. U heeft de tijd en rust nodig om alles te verwerken. Als u behoefte heeft om met de verloskundige te praten over de miskraam of krijgt u later vragen neem dan gerust contact met op met de praktijk.

Extra onderzoeken
Bij het optreden van een miskraam bij een zwangerschapsduur verder dan 10 weken, krijgen vrouwen met een rhesus-negatieve bloedgroep anti-D-immunoglobuline (Anti-D) toegedient om de aanmaak van antistoffen te voorkomen. Op deze manier wordt voorkomen dat eventueel ontwikkelde antistoffen in een volgende zwangerschap problemen veroorzaken. 

Zoals u heeft kunnen lezen ontstaat een miskraam een enkele keer door een genetische fout in de eigen chromosomen van de man en de vrouw. Bij vrouwen die twee of meer miskramen hebben gehad is er daarom de mogelijkheid om een chromosoomonderzoek bij u en uw partner te laten verrichten. Tijdens dit chromosoomonderzoek wordt gekeken of de chromosomen van u of uw partner eventueel het optreden van de miskramen kunnen veroorzaken. Wilt u hierover meer informatie, dan kunt u deze krijgen via uw verloskundige of gynaecoloog.

Instructies
Een controle bij ons of bij de huisarts is tijdens of na het optreden van de miskraam niet altijd nodig. Dit is afhankelijk van uw wensen en het medische verloop van de miskraam. Neem in ieder geval tijdens het optreden van de miskraam contact op met de dienstdoende verloskundige bij:

  • Hevig helderrood vaginaal bloedverlies, welke ruim meer is dan een heftige menstruatie
  • duizeligheid, flauwvallen of niet lekker worden
  • koorts (>38°C)

Na het optreden van de miskraam bij:

  • Een onvolledige miskraam of twijfel hierover
  • het langer dan een week aanhouden van ruim helderrood bloedverlies
  • koorts (>38°C)

Het kan gebeuren dat u alleen maar stolsels verliest en niet iets wat lijkt op een kindje, vruchtzak of nageboorte. Het kan ook zijn dat de buikkrampen niet overgaan of op een later moment terugkomen. Neem ook dan contact op met de dienstdoende verloskundige.

Adviezen
Zolang u vaginaal bloedverlies heeft is het niet aan te raden om gebruik te maken van een bad, zwemmen in een zwembad/zee/meer of te vrijen. Het is belangrijk om een goede hygiëne na te streven. Er is namelijk totdat het bloedverlies volledig gestopt is een kleine kans op een infectie, omdat de baarmoedermond tijdens het vaginale bloedverlies een beetje openstaat. 

Mocht u weer opnieuw zwanger willen raken, dan adviseren wij u om gezond te leven. Ten eerste is het belangrijk om gezond en gevarieerd te eten, niet overmatig alcohol te consumeren en te stoppen met roken. Deze verkleinen namelijk de kans om opnieuw zwanger te raken en vergroten ook de kans op het krijgen van een miskraam. 
Wanneer u medicatie gebruikt is het verstandig om aan uw huisarts te vragen of deze medicatie gebruikt mag worden tijdens de zwangerschapswens en/of zwangerschap. 
Daarnaast bestaat het advies om dagelijks 0,4 mg foliumzuur te slikken vanaf de zwangerschapswens tot 10 weken zwangerschap om de kans op het krijgen van een kind met een open rug (spina bifida) te verkleinen. 

Bent u opnieuw zwanger en heeft u vragen of bent u misschien ongerust na de ervaring van de miskraam. Neemt u dan gerust eerder contact met ons op.

Een miskraam heeft ook emotioneel impact

Veel vrouwen hebben na een miskraam een moeilijke tijd. De miskraam heeft vaak meer impact dan men vooraf kan bedenken. Dat geldt voor vrouwen én hun partners.

De miskraam betekent bijvoorbeeld dat de toekomst anders is, dan u dacht. De miskraam maakt plotseling een einde aan alle plannen en fantasieën over dit kindje.

Misschien vraagt u zich af waarom het mis ging. Het kan een troost zijn om te weten dat de zwangerschap vanaf het begin al niet in orde was. Dat de miskraam dus een natuurlijk en logisch gevolg was. Maar naast deze feitelijke verklaring, denkt u misschien dat u iets had kunnen doen of laten om de miskraam te voorkomen. Hoe invoelbaar ook, schuldgevoelens zijn niet terecht.

Ook goed om te weten: er is geen tijdspad te geven tot het verdriet over is. Ieder beleeft het anders. Ieder doet het anders. Gun uzelf wat u nodig heeft. De tips hieronder kunnen helpen.

Wat kunt u doen om een miskraam goed te verwerken?

  • Neem serieus wat u voelt. Alles is goed. Verdriet, gemis, schuldgevoel, ongeloof, boosheid, een gevoel van leegte. Misschien voelt u ook berusting of zelfs opluchting. Dat kan. Niks is gek.
  • Praat erover. Misschien met een vriendin, met uw partner, met uw zus of een buurvrouw. Of met ouders die hetzelfde hebben meegemaakt. Natuurlijk bent u ook welkom bij uw verloskundige.
  • Weet dat uw partner de miskraam hoogstwaarschijnlijk anders beleeft en anders verwerkt dan uzelf. Dat is oke. Het is waardevol als jullie erover kunnen praten, met elkaar en met anderen.
  • Doe wat goed voelt voor u. Op het moment dat het voor u klopt. Zet een mooi beeldje in je kast. Plant een boom in de tuin. Kies een sieraad als herinnering. Schrijf uw ongeboren kind een brief. Brand geregeld een kaarsje. Of doe iets heel anders, maar kies wat bij u, bij jullie, past.
  • Lees erover. Op facebook zijn er besloten groepen waar u over uw ervaring kunt schrijven.
  • Vertel uw levende kind(eren) erover. Er zijn bijvoorbeeld mooie prentenboeken om met jonge kinderen te lezen.

En merkt u dat uw energie niet terugkomt? Of dat u maar blijft piekeren? Zoek dan hulp om uw miskraam te verwerken. Dit is geen thema om mee aan te rommelen. Zoek begeleiding die bij u past.

Op www.miskraambegeleiding.nl vind u gratis praktische hulpmiddelen:

  • Een checklist om te zien of uw klachten mogelijk te maken hebben met uw miskraam.
  • Tips en een handig stappenplan om uw levende kind(eren) te vertellen over de miskraam.
  • Suggesties om het gesprek met uw partner op een prettige manier te voeren.
  • En vele ervaringsverhalen van vrouwen met één of meer miskramen.

 

Er zijn ook een aantal goede boeken geschreven over zwangerschap en de miskraam, namelijk:

  • Veilig zwanger van Beatrijs Smulders en Mariel Croon
  • met lege handen van M. Cuisinier en H. Janssen
  • soms gaat het mis van A Oakley, A McPherson en H Robert
  • als je zwangerschap misloopt van W Braam en M van Buuren